Rasıh Reşat: İşte size karmacılar ve karma fakirleri

Karma oy tartışması birkaç gündür siyasetin merkezinde. UBP kaldırmak istiyor, CTP ise direniyor. İlk bakışta mesele basit: UBP karmaya karşı, CTP karmadan yana.
Ama o kadar basit değil.
Çünkü 2022 seçimlerinde kimlerin ne kadar karma oy aldığına baktığınızda, karmacılar hem CTP’de hem UBP’de.
Karma şampiyonu Tufan Erhürman. 5 bin 376 karma oy almış. Ancak Erhürman’ı biraz ayrı tutuyorum. Onun farklı siyasi kesimlerden aldığı oyların önemli bölümünün kişisel popülaritesinden kaynaklandığını düşünüyorum. Her yüksek karma oyu “operasyon” diye okumak doğru olmaz. Zaten Cumhurbaşkanlığı seçimi bize bunu fazlasıyla gösterdi.
Ama aşağıya doğru indikçe tablo ilginçleşiyor.
UBP’den Faiz Sucuoğlu 3 bin 507, Ali Pilli 3 bin 457, Olgun Amcaoğlu 3 bin 348 karma oy almış.
CTP’de Sıla Usar İncirli 2 bin 975, Asım Akansoy 2 bin 571, Teberrüken Uluçay 2 bin 557, Doğuş Derya 2 bin 528…
Listenin devamında Oğuzhan Hasipoğlu 2 bin 244, Filiz Besim 2 bin 189, Fikri Toros 2 bin 178, Ürün Solyalı 2 bin 50, Hakan Dinçyürek 2 bin 7, Fazilet Özdenefe 2 bin 2, Jale Refik Rogers 1.991, Ongun Talat 1.984, Hasan Taçoy 1.978, Armağan Candan 1.971, Devrim Barçın 1.949 ve Salahi Şahiner 1.943 karma oyla sıralanıyor.
Onların ardından İzlem Gürçağ Altuğra 1.896, Nazım Çavuşoğlu 1.842, Erkut Şahali 1.815, Ahmet Savaşan 1.802, Resmiye Eroğlu Canaltay 1.789, Şifa Çolakoğlu 1.727, Zorlu Töre 1.722, Ceyhun Birinci 1.699 ve Alişan Şan 1.631 geliyor.
Liste böyle devam ediyor.
Dolayısıyla CTP’nin bugün karma oyun kaldırılmasına karşı çıkmasını konuşacaksak bu rakamları da masaya koymak gerekir. Karma, CTP’nin birçok güçlü ismine başka partilerin seçmenlerinden oy alma imkânı sağlıyor. Ama aynı şeyi UBP için de söylemek lazım tabii.
Zaten karma olabilmesi için farklı partilerdeki önemli isimlerin mühürden feragat edip karma oy talep etmesi gerekir. Bir nevi takımı bırakıp şahsi oynamaya başlayan, galibiyete değil gol krallığına konsantre olan futbolcu gibi.
İyi karmacı dediğimiz siyasetçinin başka partilerde de çevresi vardır. Köyden tanıdığı vardır, iş yaptığı insanlar vardır, akrabası vardır, dostu vardır, hastası vardır. Seçim yaklaşınca telefonlar açılır, listeler yapılır, “Sen bizimkine, biz sizinkine” hesapları başlar.
Bunu yıllardır yapabilen siyasetçiler var. Şimdi karma kaldırılırsa onların elinden yalnızca bir oy çeşidi alınmayacak. Bazılarının en önemli seçim silahlarından biri de alınacak.
Onunla da kalmayacak; mühür oylarda ciddi bir artış yaşanacak. Karma oy kullanamayacak seçmenlerin önemli bir bölümü mühür vuracak. Bu mühürlerin hangi partiye yöneleceği ise seçim sonrası aritmetiği değiştirmeye fazlasıyla muktedir.
O nedenle UBP yönetimi karma oyun kaldırılması için bastırırken, partinin büyük karmacılarının tamamının bu işe bayıldığını hiç sanmıyorum.
Hele hele UBP’de vekil sayısının azalacağına ilişkin inanç bu kadar yaygınken.
CTP’nin karma oyun kaldırılmasına karşı direncinin yalnızca zamanlamayla ilgili olduğuna inanmakta güçlük çekiyorum. Tıpkı UBP içerisindeki büyük karmacılarının gerçekten karmanın kalkmasını istediklerine inanmakta zorlandığım gibi.
Bu arada madalyonun diğer tarafında ise “karma fakirleri” var.
2022’de Ünal Üstel 1.605, Özdemir Berova 1.446, Yasemin Öztürk 1.428, Ziya Öztürkler 1.401, Biray Hamzaoğulları 1.348, Sadık Gardiyanoğlu 1.341, Fide Kürşat 1.335 ve Emrah Yeşilırmak 1.289 karma oy almış. Listenin daha aşağılarında Hasan Tosunoğlu, Hasan Küçük ve Erhan Arıklı gibi karma performansı daha düşük isimler de var.
Bu siyasetçiler açısından karma oyun kalkması belki de kötü haber değil. Çünkü büyük karmacılar artık başka siyasi mahallelerden topladıkları binlerce oyla parti içindeki rakiplerinin önüne geçemeyecek. Yarış daha fazla parti mühürüne ve kendi seçmeninin tercihlerine dayanacak.
Dolayısıyla bugünün “karma fakirlerinden” bazılarının yeni sistemde parti içi yarışta birkaç basamak birden yükseldiğini görürsek hiç şaşırmayalım.