Dalkan: “Ülkenin ihtiyacı planlı ve takvimlendirilmiş bir sağlık reformudur”

Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği Başkanı Prof. Dr. Ceyhun Dalkan, ülkenin sağlık reformuna ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Dalkan, 2025 yılının “sağlık yılı”, 2026 yılının ise “sağlıkta atılım yılı” ilan edilmesine karşın, sahadaki gerçekliğin bunun tam tersini gösterdiğini savundu.

Dalkan, Girne Hastanesi ve Güzelyurt Hastanesi’nin henüz tamamlanamadığını, açılış tarihleri açıklanmasına rağmen bu tarihlere uyulmadığını, açıldığı ilan edilen servislerde yeterli personel olmadığını, plansızlık nedeniyle işlevsiz olarak durduğunu, amacın hizmet vermek değil ihale yapmak olduğunu ileri sürdü.

Dalkan, Tabipler Birliği adına yaptığı yazılı açıklamada, son dönemde yapılan kamuoyu araştırmalarının, Kıbrıs Türk halkının en önemli sorununun ekonomi olduğunu; bunu yöneticilere güvensizlik ve yolsuzluk algısının izlediğini ortaya koyduğunu belirtti.

Sağlığın ise her ankette olduğu gibi toplumun en temel sorunları arasında ilk 5’te yer aldığını ifade eden Dalkan, toplumun yaklaşık yüzde 70’inin ekonomik durumunun daha da kötüleşeceğini düşünmesi ve yüzde 74,4’ünün sağlık harcamalarını karşılayabilme konusunda kaygı duymasının tesadüf olmadığını, bunun temel nedeninin, yurttaşların kamusal sağlık hizmetlerine erişememesi ve sağlık hizmetini giderek daha fazla cebinden karşılamak zorunda kalması olduğunu belirtti.

Mevcut sağlık sisteminin; parçalı, dağınık ve yetersiz yapısı ile sürdürülebilir, erişilebilir ve adil bir hizmet sunumunu sağlayamadığını anlatan Dalkan, bu tablonun kaynak sorunu değil, açık bir “yönetim yönetememe sorunu” olduğunu savundu.

Dalkan şöyle devam etti:

“Bu ülkenin ihtiyacı popülist söylemler değil, planlı ve takvimlendirilmiş bir sağlık reformudur.

İlk 12 ayda güçlü bir birinci basamak sağlık sistemi kurulmalı; koruyucu sağlık hizmetleri, tarama programları ve aşılama sistemin merkezine alınmalıdır. Aynı süreçte dijital sağlık altyapısı (e-sağlık ve e-reçete) tüm sistemi kapsayacak şekilde devreye girmeli, yarım kalan hastaneler tam kapasite ile hizmete açılmalıdır. Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi modernize edilerek sistemin referans merkezi haline getirilmelidir.

İkinci aşamada kamu ve özel sektör arasında denetlenebilir ve kamu yararını esas alan bir iş birliği modeli kurulmalıdır. Genel Sağlık Sigortası genel bütçe temelli, sürdürülebilir bir finansman yapısı ile oluşturulmalıdır. Kamu özel tüm sağlık kuruluşları için zorunlu denetim, kalite ve akreditasyon sistemi uygulanmalıdır.

Üçüncü aşamada ise sistem veriye dayalı olarak sürekli geliştirilmeli; sağlık politikaları bilimsel temelde ortaya çıkan ihtiyaçlar ile güncellenmeli ve hizmet kalitesi artırılmalıdır.

Sağlık çalışanlarının güvencesiz çalışma koşulları ivedi sona erdirilmeden, sağlık sisteminin düzelmesi mümkün değildir. Aynı şekilde, denetimsiz büyüyen sağlık eğitimi alanı da sistemin geleceğini tehdit etmektedir. YÖDAK’ın etkin denetim yapmadığı ortamda KTTB ile Sağlık Bakanlığı ve YÖDAK iş birliğinde kararlı, etkin denetimler yapılmalıdır.

Sağlıktaki sorunlar açıkça ortadadır, çözüm yolları da bellidir. Eksik olan siyasi irade, becerikli yöneticiler ve kararlı uygulamadır.

Kıbrıslı Türk hekimler olarak uyarıyoruz: Sağlıkta yaşanan bu çöküş sürdürülebilir değildir. Gerekli adımlar atılmadığı takdirde bedelini toplum sağlığı ödeyecektir.”

Sağlık sisteminin yeniden yapılandırılmasının ancak net hedefler, güçlü bir siyasi irade ve zamanlandırılmış bir uygulama planı ile mümkün olduğunu belirten Dalkan, ülkede bunun gerçekleştirilmesi için yeterli kapasitede insan gücü ve maddi kaynak olduğuna kaydetti. Mevcut yönetimin bu dönüşümü yapmasının mümkün olmadığını savunan Dalkan, değişime ihtiyaç olduğunu söyledi.