İyi Gazetecilik Kazanıyor, Kazanacak

Savaş dönemleri yalnızca cephede değil; bilgi alanında da en sert çatışmaların yaşandığı zamanlardır. Sabaha kadar bizi ekran başına kilitleyen, içinde bulunduğumuz ve yakınımıza kadar gelen bu savaşla birlikte sosyal medyada dolaşıma sokulan yapay zekâ üretimi görüntüler, manipüle edilmiş videolar ve bağlamından koparılmış fotoğraflar, gerçeği adeta bir sis perdesinin arkasına itmeye çalıştı. Ama başaramadı. Çünkü bu kez önemli bir fark var: Artık doğrulama mekanizmaları daha güçlü ve kamuoyu daha bilinçli.

İnsanlar artık şüpheyle bakmaya, haberlerini nereden alacaklarına daha doğru karar vermeye başladılar. Bazı mecraların eğlenmek, gülmek, “vay be” demek için; bazı yerlerin ve kişilerin ise gerçek haberi almak için var olduğu fikri giderek yaygınlaşıyor.

Doğrulama mekanizmaları derken, örneğin BBC Verify gibi yapılar savaş görüntülerini kare kare analiz ediyor. Gölgelerden coğrafi işaretlere, meta verilerden uydu görüntülerine kadar her detayı inceliyorlar. Sosyal medyada hızla yayılan bir iddia, birkaç saat içinde teknik yöntemlerle test ediliyor. Görüntünün nerede çekildiği, ne zaman kaydedildiği, hatta yapay zekâ ürünü olup olmadığı ortaya çıkarılıyor. Bu artık bir medya pratiği hâline gelmeye başladı. Ve bu pratik, demokrasinin savunma hattına dönüşüyor ağır ağır.

Çok kısa bir süre öncesine kadar kameranın karşısına geçip yüksek sesle konuşanlar ya da doğrulamadan, sırf daha fazla takipçi kazanmak için işkembeden atanlar halkın dikkatini çekiyor, ama aynı zamanda enformasyon alanını kirletiyordu.

Bugün ise yavaş yavaş doğru konuşanın, doğru ve teyit edilmiş bilgiyi paylaşanın itibar görme eğiliminin kamuoyu içerisinde yeniden güç kazandığını görüyoruz.

Sosyal medyada önüme çıkan her iddiaya artık aynı soru eşlik ediyor: “Kim söyledi? Hangi kaynağa dayanıyor?” Bu sorgulama kültürü, gazeteciliğin yeniden değer kazanmasını sağlıyor. Çünkü iyi gazetecilik acele etmez; teyit eder. Bağırmaz; sakin sakin doğruladığını, emin olduğunu sunar.

Geçen akşam, İngiliz Yüksek Komiserliği’nin desteklediği dezenformasyonla mücadele projesi Fact Check Cyprus’un, Dış Bilgi Manipülasyonu ve Müdahalesi (FİMİ) konulu bir yuvarlak masa toplantısına Huri Yontucu’nun davetiyle katıldım. Orada dinlediklerim başlı başına ayrı bir yazı konusu olur. Ama orada da söyledim: Bütün bu karanlık tablo aslında iyi gazeteciliğin ne denli büyük bir ihtiyaç olduğunu, mecralar değişse bile hâlâ ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.

Evet, dezenformasyon çağındayız. Ama aynı zamanda doğrulama çağındayız. Gürültü arttıkça güvenilir bilgi daha kıymetli hâle geliyor. İtibar, takipçi sayısıyla değil; doğrulukla ölçülmeye yeniden başlandı.

Sonunda kazanan yine gerçeği anlatan ve o gerçeğe sadık kalanlar olacak.

Çünkü gazetecilik hala önemli.
İyi gazetecilik daha da önemli.